Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Johann Michael Steiner, dekoracja freskowa w kościele Świętej Jadwigi w Ząbkowicach Śląskich

Autor wpisu: Edyta Patro (Program Drogi Baroku, www.drogibaroku.org)
Data publikacji: 12.09.2011
Okres historyczny: Barok XVII w.

Dekoracja freskowa w kościele parafialnym pod wezwaniem Świętej Jadwigi w Ząbkowicach Śląskich-Sadlnie, wykonana przez Johanna Michaela Steinera, była kolejnym etapem powstawania wystroju wnętrza nowo wybudowanej świątyni.

O dacie powstania malowideł na sklepieniu kościoła informuje sentencja zapisana w kartuszu znajdującym się przy łuku tęczowym: „AD MAJOREM DEI ter Optimi Maximi Gloriam et SANCTAE HEDWIGIS Honorem ut Sacra Dux tibi Sit Mater tu moribus esto Filius: hac etenim Vultpietate celi 1758” („Na większą chwałę Boga po trzykroć najlepszego i największego oraz na sławę św. Jadwigi, aby święta księżna była ci matką, ty zaś bądź synem, jak obyczaj nakazuje, taki jest bowiem wizerunek miłości w niebie 1758”).

Tematyka cyklu przedstawień freskowych jest bezpośrednio związana z kultem patronki kościoła – świętej Jadwigi. Malowidło na sklepieniu nad prezbiterium przedstawia scenę wieczystej adoracji Trójcy Świętej i ukazuje tronującego Boga Ojca z gołębicą Ducha Świętego oraz Chrystusa Ukrzyżowanego, u stóp którego po obu stronach zostały umieszczone wizerunki klęczących świętych. Po lewej stronie są to święta Jadwiga w czerwonej sukni z dłońmi złożonymi do modlitwy i święty Jan Nepomucen z krucyfiksem, nad nimi widnieje para aniołków z wiankami – symbolem czystości. Z prawej strony znajdują się święty Bartłomiej z nożem w dłoni, święty Florian w zbroi ze sztandarem oraz święty Wit w białej szacie i czerwonym płaszczu. Kontynuacją tej sceny są przedstawione w rogach sklepienia postacie czterech ewangelistów: święty Mateusz z uskrzydlonym młodzieńcem, święty Marek z lwem, święty Łukasz z wołem i święty Jan z orłem. Natomiast dopełnieniem całości są ukazane w lunetach personifikacje Cnót Kardynalnych: Miłości – z sercem gorejącym, Wiary – z krzyżem oraz Nadziei – z kotwicą.

Środkowy fresk znajdujący się na sklepieniu nawy przedstawia motyw karmienia ubogich przez świętą Jadwigę, zaś tłem tej sceny jest iluzjonistyczna architektura. Księżna jest ubrana w czerwony płaszcz i stoi przy stole nakrytym białym obrusem. Jedną ręką pomaga wejść po schodach biednemu kalece, drugą dłonią zaprasza do przygotowanego na stole posiłku, przy którym już zasiedli inni ubodzy. Wnętrze jest urządzone z przepychem i bogactwem.

Zachodnie sklepienie nad emporą muzyczną zdobi scena Koronacji Najświętszej Marii Panny. Postaci Marii i Trójcy Świętej otaczają chóry anielskie. Poniżej zostały namalowane mityczne postacie greckich i rzymskich bogów ukazane w momencie upadku i strącenia w otchłań. Chronos jako starzec z kosą – symbolem śmierci, Helios z koroną i berłem – symbolem pychy, Jupiter z puszką Pandory – symbolem choroby, oraz Afrodyta z kozłem – symbolem rozwiązłości. W ten obrazowy sposób została zaakcentowana potęga Marii, która w akcie koronacji symbolicznie otrzymuje władzę nad grzechami i nieszczęściami dotykającymi każdego człowieka. Dopełnieniem wszystkich głównych przedstawień freskowych w świątyni są motywy dekoracyjne w postaci detali architektonicznych, waz z kwiatami, aniołów z rogami obfitości, snopami zboża oraz czaszami z winem.

Literackim źródłem sceny Karmienia ubogich przez świętą Jadwigę był najprawdopodobniej dla Steinera tekst Legendy o świętej Jadwidze, w której napisano: „Do dotkniętych jakimkolwiek cielesnym udręczeniem podchodziła z przedziwną delikatnością współczucia, a dusza jej topniała na widok nędzarzy i chorych, którym przekazywała miłość i podawała pomocną rękę”. Fragment ten dobrze charakteryzuje zaangażowanie świętej w problemy społeczne poddanych. Postać księżnej przedstawiona w postawie adoracji Trójcy Świętej akcentuje jej wielką pobożność, natomiast święta zapraszająca biednych do zastawionego dla nich stołu staje się czytelnym dla widza znakiem Kościoła, który pochyla się i troszczy o potrzebujących oraz ubogich.

Niestety, do dziś zachowała się jedynie ogólna dyspozycja malowideł, które w 1891 roku zostały w całości przemalowane przez dwóch artystów z Monachium – C. Lessinga i A. Raurina. Malarze ci uzupełnili także zniszczone fragmenty barokowej dekoracji, co jest widoczne zwłaszcza w przedstawieniu Adoracja Trójcy Świętej w prezbiterium. Mimo tego dekoracja freskowa wciąż zachwyca swoimi wysokimi walorami artystycznymi – nie tylko umiejętnym dopasowaniem figuralno-ornamentalnych przedstawień do struktury sklepienia kościoła, lecz także doborem odpowiedniej kompozycji w zależności od charakteru ukazywanych scen. Transcendentalnym scenom Adoracji Trójcy Świętej i Koronacji Najświętszej Marii Panny nadano centralną kompozycję i umieszczono je na tle pustego nieba, natomiast ziemska scena Karmienia ubogich przez świętą Jadwigę znalazła swe miejsce w scenerii iluzjonistycznej barokowej architektury, przypominającej podobne konstrukcje z dzieł Felixa Antona Schefflera i Georga Wilhelma Neunhertza. Uwagę zwraca także umiejętne połączenie ornamentalnej dekoracji o już prawie rokokowym charakterze z figuralnymi przedstawieniami aniołów i ewangelistów.
 

Źródło:

Wpis umieszczony dzięki uprzejmości koordynatorów Programu Drogi Baroku: http://www.drogibaroku.org/mod/resource/view.php?id=80.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1480)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane osoby

Powiązane lokalizacje

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter