Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Zygmunt Haupt. Pisarz pamięci

Autor wpisu: Andrzej
Data publikacji: 20.10.2011

Wyrafinowany język, bogato inkrustowany wymyślnymi metaforami, archaizmami, erudycyjnymi terminami. Zaskakujące eksplozje wyobraźni połączone z dbałością o detal, najdrobniejszy szczegół. I ten obezwładniający rytm. To wszystko składa się na wciągający, narkotyczny niemal rytm prozy Zygmunta Haupta.

Profesor Krzysztof Rutkowski stwierdził w swoim eseju poświęconym twórczości Haupta: „pisał tak, że nie można go nigdzie wcisnąć; ani w zamrozy, ani w odwilże, ani w zniewolenia umysłu, ani w rozwolnienia wyobraźni, ani w wizje, ani w równania, ani w pogróżki, ani w porachunki. On jest osobno”.

Osobny, a w konsekwencji mało znany, a w zasadzie znany tylko wtajemniczonym, rozpoznawalny przez „the happy few”. Krytycy uważają go za jednego najwybitniejszych, a zarazem najbardziej niedocenionych pisarzy emigracyjnych XX wieku.

Haupt pochodził z Podola. Urodził się w 5 maja 1907 roku w Ułaszkowicach. Studiował architekturę na Politechnice we Lwowie. Potem kształcił się jeszcze na paryskiej Sorbonie, gdzie wybrał urbanistykę, ale wolał malować, zamiast chodzić na wykłady. Po zakończeniu edukacji wrócił do Polski i osiadł we Lwowie, gdzie udzielał się w środowisku cyganerii artystycznej. Imał się wtedy różnych zajęć: rysował, konserwował stacje Męki Pańskiej w wiejskim kościele, wykonywał projekty na zlecenia. Uprawiał alpinizm. W tym czasie pisał też opowiadania, reportaże, recenzje, ale równie dużo malował (bo Haupt był człowiekiem pióra, ale i pędzla).

Gdy rozpoczęła się druga wojna światowa, walczył w kampanii wrześniowej, a po jej klęsce przez Węgry uciekł do Francji, a potem do Wielkiej Brytanii. Na wyspach poznał przyszłą żonę – Amerykankę Edith Norris, która pracowała w Czerwonym Krzyżu.

Po zakończeniu wojny Haupt z rodziną (miał już wtedy syna) wyjechał do Nowego Orleanu. W Ameryce drukował w różnych pismach, na przykład „Accent”, „Furioso”, „The Paris Review”. Publikował też u Grydzewskiego w „Wiadomościach” i w paryskiej „Kulturze”.

Za życia wydał tylko jedną książkę (w 1963 roku w Instytucie Literackim), zbiór opowiadań zatytułowany Pierścień z papieru. Również w 1963 roku otrzymał nagrodę „Kultury”. Dzięki temu jego nazwisko stało się bardziej znane. Osiem lat później przyznano mu nagrodę literacką Fundacji im. Kościelskich.

10 maja 1975 dostał jednocześnie zawału serca i wylewu krwi do mózgu, wskutek czego zmarł. Spoczywa na cmentarzu Metairie w Nowym Orleanie.

Dopiero w 2007 roku ukazał się Baskijski diabeł – obszerny zbiór opowiadań, reportaży i szkiców Haupta (co ważne opublikowanych w większości na podstawie rękopisów, a nie wersji z czasopism).

Krytycy zwracali uwagę na jego niezwykły talent narracyjny, umiejętność rozwijania wątków, malarskość jego wyobraźni. Często wokół jednego epizodu umiał zbudować tekst wnikający w tajemniczą, niemal baśniową rzeczywistość. Istotną rolę w jego twórczości odgrywa oksymoroniczność, sploty tego, co ulotne, z tym, co trwałe, rzeczywistości prawdziwej i tej zapisanej jedynie w pamięci. To właśnie pamięć interesowała go najbardziej, jej mechanizmy, to, co rejestrowała z dawnego, innego, przedwojennego świata. To stąd porównania jego twórczości a to do Brunona Schulza, a to do Marcela Prousta.

Józef Czapski napisał o jego pisarstwie: „Świat Haupta nienaruszony przez pośpiech, ten świat, w który wtopione są na zawsze jego wspomnienia, jego myśli – uwalnia, oczyszcza czytelnika, daje mu nową młodość, świeżość nietkniętych przeżyć i tę, na którą przecie czekamy zawsze, niespodziankę. Czy można dać więcej czytelnikowi?”.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1366)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane osoby

Powiązane lokalizacje

Galeria

Zygmunt Haupt. Pisarz pamięci

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter