Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Galicyjska Szkoła Ludowa w Książnicach - sto lat później.

Autor wpisu: Franciszek Daniel
Data publikacji: 14.06.2013
Okres historyczny: III Rzeczpospolita po 1989 r.

U nas w Małopolsce – dawniej starsi ludzie dobrze wspominali czasy „Za Babki Austryji”. Mówili, że do „Widnia” „gościńcem cesarskim” było szybciej niż do Warszawy. Galicja nieprzerwanie była pod zaborem austriackim przez 146 lat! (od 1772 r. do 1918 r.). 

Odpowiednio kształtowane masy chłopskie - oddane w służbę najjaśniejszemu cesarzowi – tu właśnie dokonały rzezi na wykształconych, świadomych narodowych idei „Dziedzicach” oraz na przybyłych z Wolnego Miasta Krakowa „Polakach”, którzy chcieli zrobić powstanie narodowowyzwoleńcze. Jak podają historycy, w czasie owej rabacji galicyjskiej w 1846 r. chłopi wymordowali ponad 1100 osób!


Galicyjska Szkoła Ludowa w Książnicach
, której historię przeznaczenia pragnę opisać, jest kontynuacją powyższego wstępu.

 Budynek położony jest bezpośrednio przy ważnej i ruchliwej szosie Łapczyca – Myślenice (967), biegnącej w idealnie prostej linii dawnego „Gościńca Cesarskiego”. Został on poprowadzony z końcem XVIII w. wzdłuż progu Karpat i przez Bramę Morawską, w celu połączenia stolicy Królestwa Galicji i Lodomerii – Lwowa [Lemburga] ze stolicą Cesarstwa - Wiedniem. Historyczny budynek dawnej Szkoły Ludowej z czasów c.k. posiada dziś pieczołowicie zachowane szczegóły oraz wartą przytoczenia historię.


W drugiej połowie XIX w. w zaborze austriackim (w przeciwieństwie do pozostałych zaborów) nastąpił rozwój oświaty. Cesarz Franciszek Józef I wprowadził powszechny obowiązek szkolny dla dzieci w wieku od 6 do 12 lat oraz kazał uregulować sprawy finansowe związane z budową i utrzymaniem Szkół Ludowych - z nauczaniem w języku polskim. Dzięki temu, w krótkim czasie, praktycznie w każdej wsi wybudowano szkołę.


Czteroklasowa Szkoła Ludowa w Książnicach, został oddana do użytku w październiku 1911 roku. Nauka odbywała się w trzech obszernych salach lekcyjnych. W listopadzie 1914 r. w czasie Operacji Krakowsko – Limanowskiej solidny gmach szkoły zamieniono na koszary dla wojska rosyjskiego, zaś w grudniu na koszary dla wojska austriackiego.

W okresie międzywojennym, w budynku mieściła się 4-klasowa Szkoła Powszechna - chociaż po pożarze dachu (w 1927 r.) planowano wybudować piętro i stworzyć z niej szkołę siedmioklasową.

W okresie okupacji niemieckiej nadal realizowano naukę z „ograniczonym programem nauczania”. W styczniu 1945 r. w gmachu urządzono lazaret dla żołnierzy radzieckich, a potem koszary dla oddziału saperów Armii Czerwonej, który rozminowywał most na Rabie. W trakcie ich pobytu, dotychczasowe wyposażenie szkolne oraz biblioteka uległy dokładnej dewastacji.

W okresie PRL-u, od 1963 r. kolejne oddziały 7-klasowej Szkoły Podstawowej stopniowo przenoszono do nowego budynku, w którym od 1971 r. umieszczono już całą szkołę. Stary budynek, jakiś czas jeszcze służył za mieszkanie dla dyrektora szkoły. Później zrobiono z niego remizę strażacką i świetlicę, a w ścianie jednej z sal lekcyjnych wybito bramę garażową i w klasie stał wóz ogniowy.

Pod koniec ubiegłego wieku budynek był nieczynnym pustostanem z dziurawym dachem i zabitymi deskami otworami okien. Na szczęście dla niego przyszły nowe czasy XXI w. Niewykorzystany budynek dawnej szkoły ludowej gmina Gdów odsprzedała prywatnemu inwestorowi, a nowy właściciel, w ciągu kilka lat przeprowadził gruntowny remont całego budynku, przystosowując go do wymogów salonu ekspozycyjnego. I tak w rocznicę 100-lecia wybudowania Szkoły Ludowej w Książnicach, budynek został znów otwarty - jako salon z pięknymi kominkami pałacowymi.

Źródło: własne badania i wywiady

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1203)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Galeria

Galicyjska Szkoła Ludowa w Książnicach - sto lat później.
Galicyjska Szkoła Ludowa w Książnicach - sto lat później.
Galicyjska Szkoła Ludowa w Książnicach - sto lat później.
Galicyjska Szkoła Ludowa w Książnicach - sto lat później.
Galicyjska Szkoła Ludowa w Książnicach - sto lat później.

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter