Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Mało znane popowstaniowe epizody

Autor wpisu: Bożena.Ciesielska
Data publikacji: 02.04.2014
Okres historyczny: 1800-1914

„Gdybym miał 100 lat żyć, wszystko bym ofiarował mojej Ojczyźnie”.

Kalikst Borzewski, Artur Zawisza Czarny i Gustaw Zieliński

Mało znane popowstaniowe epizody

           Na terenie Mazowsza Płockiego działała organizacja rewolucyjna „Zemsta Ludu”. Należeli do niej emisariusze Wielkiej Emigracji oraz miejscowi działacze. Planowano wywołać na wiosnę 1833 r. zbrojne powstanie. Tajny związek „Zemsta Ludu” powstał po upadku powstania listopadowego. „Ruchem powstańczym miały być objęte jedynie ziemie będące pod władzą zaborcy rosyjskiego, natomiast Wielkie Księstwo Poznańskie, Pomorze i Galicja miały służyć jako baza wypadowa na teren Królestwa” – pisał Jerzy Danielewicz.

Pułkownik Józef Zaliwski (był obok Piotra Wysockiego organizatorem przedpowstańczego spisku podchorążych, a w czasie powstania – dowódcą oddziału partyzanckiego) nadał dowódcom poszczególnych okręgów szerokie uprawnienia. Partyzanci mieli walczyć aż do odzyskania wolności i równości praw dla każdego człowieka. Dowódcą obwodu Płock – Lipno był Kalikst Borzewski urodzony w 1805 r. w Ugoszczu (gmina Brzuze). K. Borzewski kształcił się w szkole pijarów w Warszawie oraz w Dreźnie i Paryżu. Przed wybuchem powstania listopadowego należał do tajnej organizacji narodowowyzwoleńczej. Brał udział w walkach powstańczych pod Różanem, Szelkowem, Nasielskiem i Rajgrodem. Otrzymał złoty krzyż Virtuti Militari. Po upadku powstania wyemigrował do Belgii. Został zwerbowany do belgijskiej armii, ale obóz demokratyczny Wielkiej Emigracji negatywnie oceniał zaciąganie się kadry oficerskiej na służbę obcego państwa. Artur Zawisza Czarny – jeden z czołowych demokratów - namówił K. Borzewskiego na powrót na ziemie polskie. J. Zaliwski mianował A. Z. Czarnego komendantem okręgu Warszawa – Sochaczew. Podobnie jak K. Borzewski był człowiekiem wykształconym. Za udział i walki w powstaniu listopadowym otrzymał krzyż Virtuti Militari. A. Z. Czarny z fałszywym paszportem na nazwisko Bagrelli przyjechał na ziemie polskie. Miał dotrzeć także K. Borzewski.

Gdy K. Borzewski spotkał się z A. Z. Czarnym, rozpoczęli akcję partyzancką. Do ich oddziału należało jeszcze kilku ludzi. Pierwszym zbrojnym czynem był napad na postój kozacki we wsi Radziki w celu zdobycia broni. Atak udał się, ale dwóch partyzantów zostało rannych (Robert Kurella i Paweł Wojtkiewicz). Wiosną 1833 r. K. Borzewski i A. Z. Czarny – dawni towarzysze Gustawa Zielińskiego, razem brali udział w walkach powstańczych – spotkali się z nim w lasach lubowickich, prosząc o pomoc w przewiezieniu rannego za granicę Królestwa Polskiego. G. Zieliński udzielił pomocy. Wziął do swego domu R. Kurellę, a później przewiózł do Mateusza Wilczewskiego w Jastrzębiu. Stąd przetransportowano go dalej. G. Zieliński musiał opuścić wieś Kierz, gdyż groziło mu aresztowanie. Schronił się w okolicy Pułtuska i Sochaczewa, a potem w Warszawie. Niestety, został aresztowany, osadzony w Cytadeli Warszawskiej, osądzony i skazany na utratę praw, konfiskatę majątku i osiedlenie w zachodniej Syberii. 29 lipca 1834 r. wywieziono go do Tobolska, a potem do miasteczka Iszym. Przymusowa emigracja trwała 8 lat.

Oddział A. Z. Czarnego powiększył się o nowych partyzantów. Jednak między Borzewskim a Zawiszą doszło do rozdźwięku i Borzewski pod przybranym nazwiskiem udał się do Francji a następnie do Hiszpanii. Zginął w 1836 r. w bitwie pod Zubiri. Został pochowany w kościele świętego Ludwika w Pampelunie. Na Zawiszę zarządzono obławę, w której uczestniczyli miejscowi obszarnicy. Jeden z partyzantów złapany przez władze carskie wydał nazwiska towarzyszy. Warszawski Sąd Wojenny skazał A. Z. Czarnego na karę śmierci. Jego ostatnie słowa przed wyrokiem brzmiały: „Gdybym miał 100 lat żyć, wszystko bym ofiarował mojej Ojczyźnie”.

                                             Bożena Ciesielska

 

 

Źródło: Bibliografia: Jerzy Danielewicz, Walka partyzantki

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1135)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Galeria

Mało znane popowstaniowe epizody
Mało znane popowstaniowe epizody

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter