Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Zielone Świątki - tatarak w kątki

Autor wpisu: Bożena.Ciesielska
Data publikacji: 08.06.2014
Okres historyczny: 1800-1914

Co pozostało z dawnych Zielonych Świątek?

„Zielone Świątki – tatarak w kątki” – mawiano przed świętem przypadającym w siódmą niedzielę po Wielkanocy. W tym roku Zielone Świątki, czyli święto zesłania Ducha Świętego, obchodzono 8 czerwca. W Skępem mówiono na nie „mały odpust” (duży odpust przypadał na 8 września). 18 V 1755 roku właśnie w Zielone Świątki odbyła się koronacja figury Matki Boskiej Skępskiej w kościele i klasztorze bernardynów.

Na Zielone Świątki ustawiano przed klasztorem stragany (tasze) z obwarzankami. Kiedyś obowiązkowo majono, czyli przystrajano domy i obejścia. Silną woń miał tatarak zwyczajny zwany kalmusem. Z tataraku produkuje się szampon tatarakowy lub łączy się tatarak z chmielem, stąd nazwa szampon tataro-chmielowy. W wigilię Zielonych Świątek ozdabiano mieszkania tatarakiem, ale i innymi gałązkami drzew. Wkładano je do naczyń i ustawiano w kątach izb. Mawiano, że musi być zielono i pachnąco na wiosnę.

Zygmunt Gloger w „Encyklopedii staropolskiej” podaje, że najważniejsza była Wielkanoc, Boże Narodzenie, a trzecie miejsce zajmowały Zielone Świątki. Były z nimi związane różne przysłowia: „Deszcz podczas Zielonych Świątek niedobry czyni początek”, „Jeśli w Świątki deszcz pada, wielką biedę zapowiada”, „Deszcz w Zielone Świątki – będą wielkie sprzątki”, „Mokre Zielone Świątki dają tłuste Boże Narodzenie” czy „Kto ślub bierze na Zielone Świątki, to duch święty zstępuje na ziemię, a diabeł w małżeństwo”.

W wielu regionach Polski Zielone Świątki obchodzono bardzo różnorodnie. Trwały one nawet trzy dni. Były procesje i poświęcanie obsianych pól. Palono ogniska. Panny plotły wianki. Krowom strojono rogi zielonymi gałązkami. Najęci do pracy pastuchowie robili wyścigi na pastwisko. Kto pierwszy wstał i wygnał bydło na pastwisko, był wybierany królem pasterzy, a pasterka - królową. Odbywały się wyścigi konne. Tatarakiem wyściełano ponoć psie budy. Ostra woń miała odpędzać pchły. Przygotowywano obrzędowe potrawy takie jak: kołacze lub placki z serem.

Dziś nie pozostał żaden ślad po dawnych zwyczajach i obrzędach mających związek z nadejściem wiosny. Może tylko zdobienie mieszkań zielonymi gałązkami czy kwiatami. Może jeszcze „mały odpust” w Skępem i tradycyjne obwarzanki na taszach… Może ślad w przysłowiach… oraz pamięć, że tak było.

    

                                                  Bożena Ciesielska Skępe, 8 VI 2014

 

Źródło: Zygmunt Gloger, Encyklopedia staropolska, PW Wiedza Powszechna, Warszawa 1974.

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,1 (głosów: 1391)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Galeria

Zielone Świątki - tatarak w kątki
Zielone Świątki - tatarak w kątki

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter