Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Brzeziny - historia w pigułce

Autor wpisu: Brzeziny
Data publikacji: 30.06.2014

Największy w dobie renesansu ośrodek produkcji sukna w kraju, „mały Kraków” centralnej Polski, a później "miasto krawców" - tak na przestrzeni wieków określano Brzeziny. W tym roku Brzeziny świętują 650-lecie potwierdzenia praw miejskich. Początki miejscowości sięgają jednak znacznie wcześniej, a jej historia, podobnie jak Łodzi, związana jest z przemysłem.


Najstarszy zapis o istnieniu osady Brzeziny pochodzi z 1139 roku i dotyczy ufundowania parafii przez abp. Jakuba z Żnina. Nie wiadomo dokładnie, kiedy Brzeziny uzyskały prawa miejskie, przypuszczalnie było to pod koniec XIII wieku. Historię Brzezin jako miasta datuje się jednak od 1364 roku, czyli od potwierdzenia przez króla Kazimierza Wielkiego przywileju lokacyjnego i praw nadanych miastu.

Początkowo Brzeziny były miastem książęcym, później prywatnym - w 1462 roku przeszły w ręce rodziny Lasockich, do której należały przez ponad trzy stulecia (aż do 1839 roku).

Miasto sukna. Brzezińskie materiały na Wawelu

Szczytowy okres rozwoju Brzezin przypadł na II połowę XV i XVI wiek. Miasto zawdzięczało to głównie rozwojowi sukiennictwa i piwowarstwa oraz położeniu na głównym szlaku handlowym z Wielkopolski i Kujaw do Krakowa oraz na Ruś. W 1565 r. pracowało tu aż 460 rzemieślników i 30 karczmarzy. Brzeziny liczące w II połowie XVI w. ponad 300 majstrów sukienniczych były największym i najgłośniejszym ośrodkiem produkcji sukna w kraju. Ich znaczenie gospodarcze dodatkowo podkreślał przydomek "Krakówek", jakim je wtedy określano.

W mieście wytwarzano sukna „proste”, niebarwione, o naturalnym kolorze wełny owczej oraz „przednie” – barwione na czerwono i czarno. Materiały trafiały na Ruś i do większości polskich miast, np. kir - czarny materiał żałobny - wyprodukowany w Brzezinach sprowadzono do Krakowa na wyłożenie kaplicy wawelskiej i uszycie kapturów na ceremonię pogrzebową króla Zygmunta Augusta.

Produkcja sukna znacznie podupadła w II połowie XVII w. w wyniku rozwoju gospodarki pańszczyźnianej. Chłopi z regionu łódzkiego byli głównymi odbiorcami materiałów, a pańszczyzna pozbawiła ich dochodów z własnej roli. Z wytwarzania sukna zrezygnowano zupełnie, gdy pojawiła się produkcja fabryczna Łodzi.

Brzeziny "stolicą" krawiectwa chałupniczego

Od XIX wieku coraz bardziej popularne w Brzezinach stawało się krawiectwo. Początkowo szyto na zlecenie mundury sukienne dla wojska, a póź­niej sukmany dla chłopów Księstwa Łowickiego z prostego (szarego) sukna miejscowej roboty. Żydowscy handlarze rozwozili je na jarmarki do Łowicza, Żychlina, Piątku i Soboty. Z czasem brzezińskie ubrania docierały do naj­odleglejszych guberni Rosji: Kiszynio­wa i Odessy, Zagłębia Donieckiego, na wielkie targi syberyjskie po Władywostok nad Oceanem Spokojnym i Port Artur, także do Moskwy, Wilna i War­szawy.

Przed I wojną światową całe miasto bezpośrednio lub pośrednio zajmowało się krawiectwem. O dynamice jego rozwoju najlepiej świadczą liczby:

— w 1880 roku w Brzezinach mieszkało 6300 osób, w 1914 już 17 528,

— przed I wojną światową szyto tu około 570 000 ubrań męskich i 200 000 palt, zużywano na nie blisko 2 miliony metrów sukna rocznie.

W dwudziestoleciu międzywojennym nigdy nie osiągnięto nawet połowy tego poziomu produkcji, miasto wciąż jednak żyło z krawiectwa. Po 1945 roku powstał państwowy przemysł odzieżowy, który zamarł w czasach transformacji ustrojowej. Wtedy odrodziło się prywatne krawiectwo, które świetnie prosperowało w latach 90. XX wieku.

Brzezińskie krawiectwo chałupnicze, choć sporadycznie, istnieje do dzisiaj. Zmieniła się jednak organizacja pracy - szwaczki pracują w domu właściciela zakładu lub w wynajętym przez niego lokalu i do wykończenia strojów używają maszyn (owerloków). Wcześniej wykańczały ubrania ręcznie.

 

Brzeziny w 2014 roku obchodzą 650-lecie potwierdzenia nadania praw miejskich.

 

 

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1312)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter