Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Jan Młodożeniec – panegiryki na cześć sztuki

Autor wpisu: Tylda
Data publikacji: 28.01.2011
Okres historyczny: PRL 1944-1989

W szarych latach PRL-u,  w Warszawie, tworzył swe barwne prace Jan Młodożeniec (1929–2000) – grafik, malarz, przedstawiciel słynnej na świecie tzw. polskiej szkoły plakatu.

Panegiryki na cześć sztuki – tak mówił o nich sam artysta. Mistrz koloru („Każdy kolor jest dobry, aby we właściwym sąsiedztwie”podsumował swoje wysmakowane gry barwne), myślowego skrótu, błyskotliwego żartu wyrażonego znakiem plastycznym, autorskiej typografii.  

Jan należał do artystycznej rodziny Młodożeńców, o której Jarosław Iwaszkiewicz pisał, że jest bardziej zasłużona dla polskiej kultury niż dynastia Sasów. Jego ojcem był futurystyczny poeta Stanisław Młodożeniec, matka to malarka Wanda Arlitewicz, artystami są dwaj synowie – Piotr i Stanisław.  

Jan urodził się w Warszawie i całe życie był związany z tym miastem. Jako dziecko mieszkał w Śródmieściu – w zabudowaniach gimnazjum i liceum im. Stefana Batorego przy Myśliwieckiej, w którym uczył jego ojciec – w latach 50. we Włochach, potem, już z własną rodziną, na Saskiej Kępie, a w końcu na Mokotowie – najpierw na strychu-pracowni przy ulicy Gagarina, a od połowy lat 70. na parterze kamienicy przy ulicy Naruszewicza 3.  

Wojnę spędził z matką i siostrą w rodzinnych stronach matki – w Maszowie na Lubelszczyźnie.  

Jan Młodożeniec był zapalonym narciarzem, wielbicielem i częstym bywalcem Zakopanego, w którym miał wielu przyjaciół.  

W latach powojennych uczestniczył w artystyczno-kawiarnianym życiu stolicy, był stałym bywalcem „graficznego” stolika w kawiarni wydawnictwa Czytelnik przy ulicy Wiejskiej w Warszawie.  

Studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie w pracowni profesora Henryka Tomaszewskiego, który wychował wielu wybitnych polskich i europejskich grafików. Dyplom, już jako etatowy grafik Czytelnika, otrzymał w 1955 roku za zrealizowane prace. 

Pracował nieprzerwanie od 1953 roku do śmierci. Pozostawił po sobie ogromny dorobek graficzny i malarski. Jego barwne plakaty „świeciły” na murach na tle szarzyzny PRL-u, co wspomina wielu autorów wspomnień z tamtych lat. Stworzył ponad 400 plakatów, przede wszystkim kulturalnych – filmowych, teatralnych, dla galerii i muzeów. Poza tym projektował okładki książek (najsłynniejsze to m.in. Zły Leopolda Tyrmanda, Transatlantyk Witolda Gombrowicza, Pierwszy krok w chmurach Marka Hłaski) i najlepszych czasopism artystycznych tamtego czasu – magazynu „Ty i ja”, „Projektu” oraz „Poezji”, a także był autorem ilustracji.  

Całe życie tworzył też wiersze-obrazy, oparte na grze słów i liter, w których łączył grafikę z poetyckim tekstem.  

Ostatnie lata życia poświęcił twórczości malarskiej. Stworzył wówczas postać wróbla – Jeana Moineau (Jana Wróbla), swoje alter ego, który wędrował przez kolejne prace. „Jedną z bardzo istotnych cech malarstwa Młodożeńca (…) jest niezwykłe operowanie kolorem jako źródłem wewnętrznego światła, idącego gdzieś z głębi obrazu” – pisał o pracach z ostatniego dziesięciolecia twórczości artysty Zdzisław Schubert, znawca plakatu z Muzeum Narodowego w Poznaniu. 

Miał charakterystyczny styl pracy – wstawał wcześnie rano i pracował do wczesnego popołudnia, tworząc kilkadziesiąt wariantów jednego projektu, opartych na podobnym motywie. W odpowiedzi na jedno zamówienie powstawały całe teczki prac – gwaszy, malowanych czasem na zwykłych kartkach w kratkę. 

„Papier. Plama. Łata. Dziura. Sygnatura. Jan Młodożeniec. Stop” – kończy skromnie swój wiersz artysta. Owe „plamy na papierze” przyniosły mu światowe uznanie. Otrzymał wiele międzynarodowych nagród i wyróżnień, m.in. złoty medal na Biennale Plakatu w Warszawie (1980) i I nagrodę na Biennale Plakatu w Lahti w Finlandii (1983). Jego prace zakupiły do swoich kolekcji m.in. Stedelijk Museum w Amsterdamie, Museum of Modern Art w Toyamie, Museum of Modern Art w Nowym Jorku.

Źródło:

Jan Młodożeniec, Format, Kraków 1998.
Jan Młodożeniec, wstęp Zdzisław Schubert, Warszawa 2000.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1317)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane lokalizacje

Galeria

Jan Młodożeniec - panegiryki na cześć sztuki
Jan Młodożeniec - panegiryki na cześć sztuki
Jan Młodożeniec - panegiryki na cześć sztuki
Jan Młodożeniec - panegiryki na cześć sztuki
Jan Młodożeniec - panegiryki na cześć sztuki
Jan Młodożeniec - panegiryki na cześć sztuki
Jan Młodożeniec - panegiryki na cześć sztuki

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter