Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Korycin i okolice. Tropem być może Jaćwingów i nie tylko

Autor wpisu: Mariusz Derecki
Data publikacji: 28.01.2011

Korycin to urokliwe miasteczko na północnym Podlasiu, otoczone łagodnymi wzgórzami i sosnowymi zagajnikami, leżące nieopodal skraju Puszczy Knyszyńskiej. Na jednym ze wzgórz ulokował się najbardziej interesujący zabytek Korycina – kościół Podwyższenia i Znalezienia Świętego Krzyża. Powstał on w miejscu dawnego kultu pogańskiego pradawnych mieszkańców tych ziem, czyli najprawdopodobniej Bałtów.

 

Korycin jest urokliwym miasteczkiem, położonym niecałe 40 km na północ od Białegostoku. Najpierw czeka nas podróż przez Puszczę Knyszyńską – piękną o każdej porze roku i niestety rozjeżdżaną każdego dnia przez tysiące TIR-ów. To bodaj jedyny w Polsce las o tak wybitnie borealnym charakterze.
 
Krajobrazy otwierające się tuż za północnymi rogatkami Białegostoku, których granicę wyznaczyłbym między dzielnicą Białostoczek a lasem Pietrasze, swego czasu prywatnie, nazwałem litewskimi, ale dużo lepszym określeniem byłoby chyba – krajobrazy północne – łagodnie falujące pagórki porośnięte lasami o postrzępionych, ostrych wierzchołkach świerków i sosen. Widok zapierający dech w piersiach roztacza się na wysokości zajazdu Wiking, tuż za lasem Pietrasze, a jeszcze nieco przed Białostockim Muzeum Wsi. Ze wzgórza ogarniamy wzrokiem delikatne wzniesienia, płynącą w dolince rzekę Supraśl, nadrzeczne łąki, pola, zabudowania wsi Jurowce i czerniejący masyw Puszczy Knyszyńskiej na widnokręgu. Gdy wszystko to tonie w łagodnym, północnym, rozproszonym słońcu może stać się przyczyną niemal mistycznych uniesień. Miejsce to – na granicy Pietrasz jest istną Bramą na Północ, tędy wiedzie droga na Litwę, Łotwę i dalej do Estonii.
 
Za Jurowcami natomiast otwiera się puszcza i przez dobrych kilkanaście kilometrów jedziemy tunelem utworzonym przez smukłe, majestatyczne, pnące się ku niebu świerki i sosny. Znajduje się tu rozległa polana, na której rozłożyły się Rybniki, wieś o silnych tradycjach związanych z Armią Krajową. W okolicy można odnaleźć wiele krzyży poświęconych partyzantom. Staruszek, siedzący na ławce przy drewnianym domu z ogrodem, zapytany przez nas o drogę w czasie jednej z wypraw rowerowych, opowiedział nam historię jednego z nich, ustawionego tuż przy leśnej, piaszczystej drodze w kierunku do bodaj Czarnej Wsi Kościelnej, w odległości ledwie 2 km od Rybnik. Mężczyzna zaproponował nam nawet, że nas do niego poprowadzi, ale że pora była dość późna, to umówiliśmy się na inny czas.
 
Od obrzeży Puszczy Knyszyńskiej, to jest z okolic Przewalanki, do Korycina mamy jeszcze kilkanaście kilometrów. Krajobraz wciąż jest malowniczo pofałdowany, na pojedynczych wzgórzach wyspowo rosną sosnowe zagajniki, co kilka kilometrów rozstawiły się drewniane wiatraki typu holenderskiego z nieistniejącymi już skrzydłami. Aż wreszcie otwiera się panorama Korycina. Dwie, neogotyckie, smukłe wieże kościoła, który stanął jakby na uboczu, na wzgórzu, po prawej stronie drogi, a całe miasteczko rozłożyło się na zachód od niego.
 
P. Borowik i G. Ryżewski w artykule Korycin – historia i zabytki z 16 sierpnia 2006 roku, opublikowanym na stronie internetowej Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków snują przypuszczenia, że na tym terenie we wczesnym średniowieczu mogli zamieszkiwać Bałtowie:
 
„Być może we wczesnym średniowieczu tereny te należały do ludów bałtyjskich, z których wyłonili się Litwini, Prusowie, Jaćwingowie”.
 
A sam kościół mógł wedle autorów zostać wzniesiony na wzgórzu, które niegdyś było miejscem kultu pogańskiego:
 
„Według tradycji przekazanej przez księdza Kurczewskiego pierwszy kościół w Korycinie miał być założony przez Zygmunta Augusta w 1571 roku. Być może istnienie tej świątyni łączyć należy z osadą misyjną, założoną w Puszczy Kuźnickiej, której zachodnia połać zaczęła w tym czasie podlegać procesowi kolonizacji. Według podań ustnych na wzgórzu kościelnym funkcjonowało przedchrześcijańskie miejsce kultu. Jeszcze w XVIII wieku czczono święte źródło wypływające z usytuowanego za plebanią parku. Wczesne osadnictwo tych ziem oraz początkowa nazwa wsi – Kumiała-Dąbrówka (poganie czcili święte gaje i dąbrowy) mogą wskazywać na prawdziwość tych legend. Znany jest również fakt, że świątynie chrześcijańskie lokalizowano w takich właśnie miejscach, czczonych przez pogańską ludność, adaptując w ten sposób pradawne ośrodki kultowe”.
 
O tym, że ziemie te mogły być kiedyś zamieszkane przez Bałtów świadczą też nazwy topograficzne miejscowości czy rzek. Znajomy Litwin twierdzi, że nazwa przepływającej nieopodal rzeczki Kumiałka jest typowo bałtyjskiego pochodzenia – w języku litewskim słowo kumele oznacza „kobyłę”. Nie podejmuję się jednak rozstrzygnięcia czy forma „Kumiałka” – wskutek dodania końcówki „-ka” nieco zeslawizowana – jest pochodzenia jaćwieskiego czy litewskiego. Oba ludy były ze sobą blisko spokrewnione, ich języki – podobne, bo wywodziły się z grupy języków bałtyjskich.
 
Wracając zaś do samego kościoła (kościół Podwyższenia i Znalezienia Świętego Krzyża) – swój obecny kształt uzyskał on w latach 1899–1905, a stojąca naprzeciw niego kamienna dzwonnica została wzniesiona dużo wcześniej, bo w 1744 roku. Świątynię otaczają niewysoki mur i cztery drewniane kapliczki. Ze wzgórza roztacza się malowniczy widok na sztuczny zbiornik wodny, wyglądający jak naturalne jezioro, i intrygujący, tajemniczy park za plebanią, który jako żywo przypomina święty pogański gaj. Wnętrze kościoła, choć jest dość jasne – to w końcu tylko niedoskonały neogotyk, a nie czystej krwi gotyk – sprzyja wyciszeniu i kontemplacji.
 
Samo miasteczko kusi atmosferą ciszy, spokoju i błogości. Drewniane domki z gankami, o dwuspadowych dachach, z przydomowymi ogrodami, pomnik Zygmunta III Wazy ustawiony naprzeciw urzędu gminy, a upamiętniający erygowanie przez tegoż króla parafii w 1601 roku we wsi Dąbrówka-Kumiała (ówczesna nazwa Korycina); rynek, który został niedawno okrutnie rozkopany, najwyraźniej z myślą o przebudowie, a z jakim rezultatem, już wkrótce się przekonamy.
 

Poza tym Korycin nieodmiennie kojarzy się z pysznymi serami korycińskimi, wyrabianymi domowymi metodami przez miejscowe gospodynie już od setek lat. Sery w smaku absolutnie oryginalne, będący czymś pośrednim między serem białym a żółtym. Korycinianki dodają do nich albo czosnek, albo bazylię, albo kminek bądź inne zioła, sery te mogą być także bez dodatków, ale to i tak nie ma większego znaczenia, z dodatkami czy bez, zawsze są doskonałe. No i wreszcie truskawki – soczyste, pachnące, naturalnie czerwone, sprzedawane w podkorycińskich wsiach przez dzieci przy niestety ruchliwej drodze. To za ich sprawą Korycin i cała gmina zyskały miano najprawdziwszego zagłębia truskawkowego.

 

Źródło:

 

Jolanta Muszyńska, Urszula Wróblewska, Artur Konopacki, Świat dawnego Korycina, Białystok 2006.
P. Borowik, G. Ryżewski, Korycin – historia i zabytki, Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Białymstoku, [dostępne na] http://www.kobidz.com/app/site.php5/article/25/1146.html
Korycin: kościół Podwyższenia i Znalezienia Świętego Krzyża, [dostępne na:] http://dziedzictwo.ekai.pl/@@korycin_kosciol

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,2 (głosów: 1383)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane lokalizacje

Galeria

Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice
Korycin i okolice

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter