Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Aleksander Świętochowski i pozytywizm praktyczny

Autor wpisu: Filip Makowiecki
Data publikacji: 23.02.2011
Okres historyczny: 1800-1914

Aleksander Świętochowski, niegdysiejszy guru pozytywistów, jeśli w ogóle jest dzisiaj pamiętany, to raczej za sprawą swoich tekstów. Rzeczywiście, jego liczne felietony, eseje i rozprawy naukowe wywarły niemały wpływ na kształt epoki. Dość wspomnieć My i wy, które zapoczątkowały kolejną odsłonę konfliktu młodych ze starymi, Pracę u podstaw, poświęconą jednemu z najważniejszych założeń programu polskich pozytywistów czy Dumania pesymisty, w których autor zawarł refleksje społeczne wyprzedzające jego epokę.

 

Lista sukcesów Świętochowskiego jest imponująca: doktorat z filozofii obroniony na uniwersytecie w Lipsku, praca redaktora i wydawcy m.in. „Nowin”, „Prawdy”, „Kultury Polskiej” i „Humanisty Polskiego”. Założył i przez wiele lat prowadził także Towarzystwo Kultury Polskiej. Za swój największy sukces uważał jednak założenie szkoły rolniczej w Gołotczyźnie, co stanowiło praktyczną realizację jego przemyśleń wyrażonych w Historii chłopów polskich:
 
„Najważniejszym obecnie u nas zadaniem społecznym jest zakładanie ognisk oświaty rolniczej dla ludu, a zwłaszcza dla ludu wiejskiego. Stanowi on bowiem nieokreśloną siedmiomilionową gromadę duchowo ciemną, więc kulturalnie słabą. Zamiast bowiem żywym ciałem narodu, jest prawie martwą masą.(...) Instytucje oświatowe dla ludu posiadają u nas większą wartość niż uniwersytety...”
 
Zadanie nie było łatwe: w szkołach w Kongresówce obowiązywał język rosyjski, tworzenie nowych placówek oświatowych było również źle widziane przez władze carskie. Przykład jak działać dały jednak „fermy ogrodnicze”, założone w 1900 roku w Pszczelinie i Kruszynku, które stanowiły „formy praktyczne gospodarstwa wiejskiego” i działały według nieco innych przepisów.
 
Być może Aleksander Świętochowski nie zaangażowałby się osobiście w pracę edukacyjną, gdyby nie spotkanie z Aleksandrą z Sędzimirów Bąkowską, która w 1908 roku założyła w Gołotczyźnie półtajną szkołę dla dziewcząt. Chcąc zalegalizować swoją działalność, udała się ona do Aleksandra Świętochowskiego, znanego jako „Poseł Prawdy”, by prosić go o pomoc w postępowaniu urzędowym. Udało się i w 1909 roku powstała „Ferma Praktyczna Gospodarstwa Domowego dla Dziewcząt”. Natomiast pisarz, zachwycony działalnością Bąkowskiej, sam przeniósł się w 1912 roku do Gołotczyzny.
 
Szybko zaczął działać. W tym samym roku zorganizował w miejscowości 11-miesięczny kurs rolniczy dla chłopców „Bratne”. Od 1913 roku „Bratne” działało już jako „Ferma Praktyczna dla Kształcenia Młodych Włościan w Gospodarstwie Wiejskim”. Było to wspólne działanie Bąkowskiej, która ofiarowała ziemię i aktywnie włączyła się w organizację placówki, oraz Świętochowskiego, który na ten cel przeznaczył swoje oszczędności, pieniądze uzyskane ze sprzedaży dworu w Brzezinach oraz nagrodę za jubileusz 25-lecia działalności pisarskiej otrzymany w 1895 roku.
 

Dzięki pracy Aleksandra i Aleksandry oraz pomocy wielu instytucji i osób prywatnych udało się stworzyć w Gołotczyźnie dobrze działające szkoły z nowoczesnym programem nauczania, które kształciły mądrych i świadomych obywateli, świadomych swojej roli w ojczyźnie.

 

Źródło:

M.Brykalska, Aleksander Świętochowski, Warszawa 1987.
J.Rudzki, Aleksander Świętochowski i pozytywizm warszawski, Warszawa 1968.
S.Sandler, Ze studiów nad Świętochowskim, Warszawa. 1957.
A. Świętochowski, Wspomnienia, Wrocław 2006.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,1 (głosów: 1204)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane osoby

Powiązane lokalizacje

Powiązane tagi

Galeria

Aleksander Świętochowski i pozytywizm praktyczny

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter